Begrotingswijzigingen

De gemeente heeft de verplichting om tijdens de winterkou tijdelijke nachtopvang te bieden aan mensen die zelf geen eigen onderdak hebben. Reguliere opvang locaties voor de winterkouderegeling (WKR) waren niet beschikbaar en opvang is tijdelijk ondergebracht in Saendenborch.  Na vertrek van de Oekrainse vluchtelingen was daar ruimte vrijgekomen. De vergoeding voor deze vluchtelingen valt weg, wat per saldo een nadeel van € 0,07 mln. oplevert.

Wij nemen op basis van het Rechtspositiebesluit decentrale politieke ambtsdragers een budget op voor de vergoeding Arbeidsongeschiktheidsverzekering (AO) voor raadsleden (€0,1 mln).

In deze mutatie wordt de meicirculaire Gemeentefonds 2026 verwerkt. De financiële gevolgen van deze circulaire zijn nader toegelicht via een Raadsinformatiebrief (2026-10359801)

De WOZ waarde voor niet-woningen voor 2025 is gewijzigd door het opleggen van OZB aanslagen voor panden in aanbouw. De WOZ waarde van woningen en niet-woningen werkt als aftrekpost door in de algemene uitkering. Wij verwachten daarom een daling van de algemene uitkering over het jaar 2025 met € 0,345 mln.

Wij hebben de gewijzigde planning van de uitbreidingsinvesteringen verwerkt in de Narap. De dekking van de kapitaallasten wordt hiermee aangepast.

De HR21-functie van vier woordvoerders is door een extern bureau geherwaardeerd van Adviseur III naar Adviseur II per 1 juli 2026. De financiële gevolgen hiervan worden verwerkt in de najaarsrapportage.

De HR21-functie is beheerder  A geherwaardeerd van Medewerker beleidsuitvoering II naar Medewerker beleidsuitvoering I per 1 augustus 2026. De financiële gevolgen hiervan worden verwerkt in de najaarsrapportage.

Het uitgekeerde dividend van BNG over 2025 is lager (€ 0,31 mln.) , doordat de netto winst van de BNG over 2025 lager is dan de jaren daarvoor.

We voegen € 0,29 mln. toe aan de pensioenvoorziening voor wethouders. Deze voorziening is bedoeld om toekomstige pensioenuitkeringen aan (voormalige) wethouders te kunnen betalen. Bij de najaarsrapportage is gekeken naar de verwachte stand van de voorziening aan het einde van 2026.  Uit een actuele actuariële berekening blijkt dat de voorziening niet meer voldoende is om aan de toekomstige verplichtingen te voldoen. Daarom is een extra toevoeging nodig om de voorziening weer op het benodigde niveau te brengen.

Aan de voorziening Wachtgeld wethouders wordt € 0,64 mln. toegevoegd. Aanleiding hiervoor is dat na de gemeenteraadsverkiezingen twee oud-wethouders van de vorige coalitie niet terugkeren en daarmee aanspraak maken op wachtgeld. Twee andere wethouders van de vorige coalitie maakten hier al vanaf november 2025 aanspraak op.Bij de berekening van de benodigde voorziening is uitgegaan van de maximale periode waarover recht op wachtgeld bestaat. Daarnaast is rekening gehouden met een korting op het wachtgeld vanwege neveninkomsten gedurende deze gehele periode.

Gemeente Zaanstad is verplicht eigenrisicodrager voor de WW, ZW en WGA. Dit betekent dat het UWV de uitkeringen uitvoert, maar dat de gemeente uiteindelijk de kosten draagt. Hierdoor kunnen ontslag, ziekte en arbeidsongeschiktheid langdurige financiële gevolgen hebben. De kosten zijn lastig te voorspellen, omdat deze afhankelijk zijn van onder andere salaris, arbeidsverleden en de duur van uitkeringen. Momenteel zijn de lasten hoger (€ 0,91 mln.) door enkele langdurige uitkeringssituaties. Op dit moment ontvangen 5 ex-medewerkers een ZW-uitkering en 13 een WGA-uitkering. Daarnaast lopen er 2 WIA-aanvragen en worden er nog 11 verwacht. Zieke ex-medewerkers worden begeleid bij re-integratie om de uitkeringsduur en kosten zoveel mogelijk te beperken.

De verwerking van de septembercirculaire van het Gemeentefonds leidt tot een hogere Algemene Uitkering op dit programma (€ 4,06 mln.). De financiële gevolgen van de septembercirculaire zijn verder toegelicht in een afzonderlijke raadsinformatiebrief (zaaknummer 10711683).

Wij verwachten uit te komen met de rijksbijdrage voor de opvang van ontheemden uit Oekraïne. In lijn met besluitvorming in 2025 en 2026 behouden wij deze middelen voor Zaanstad en storten wij deze middelen, op verzoek van het Rijk, niet terug. Wij laten daarom een deel van het saldo van de reserve opvang ontheemden Oekraïne vrijvallen (-€ 4,60 mln.). Deze vrijval helpt om toekomstige tekorten te dekken. De rijksbijdrage is lager vanwege de sluiting van de locatie Saendenborch op 31 oktober (€ 0,57 mln). De storting in de reserve opvang ontheemden Oekraïene is daardoor ook lager (-€ 0,57 mln.).De lasten zijn lager als gevolg de sluiting van de locatie Saendenborch en minder kosten voor de overige locaties (-€ 0,79 mln).

De lasten bij Openbare Orde en Veiligheid zijn hoger dan begroot (€ 0.17 mln.).De hogere lasten van € 0,17 mln. zijn het gevolg van:* € 0,17 mln. hogere lasten voor vast personeel welke deels gedekt worden uit externe middelen (-€ 0,12 mln.);* € 0,06 mln. hogere lasten voor inhuur in verband met langdurige ziekte;* € 0,19 mln. hogere lasten voor inhuur welke gedekt worden door externe middelen (-€ 0,15 mln.); * € 0,02 mln. hogere lasten in verband met opleiding, vakliteratuur, extern advies en overige kosten voor personeel.

Wij breiden de capaciteit voor de afhandeling van aanvragen voor Bbz (Bijstands Besluit Zelfstandigen) tijdelijk uit. Het aantal aanvragen groeit, en de aanvragen zijn ook ingewikkelder geworden (€ 0,07 mln). Wij betalen de kosten uit het participatiebudget (-€ 0,07 mln)

Er wordt voor 2026 een overschrijding verwacht bij Programmamanagement en Opgaveregie (€ 1,35 mln. extra inzet waarvan € 0,77 mln. gedekt, per saldo € 0,58 mln.).Er wordt op diverse functies ingehuurd, deels wordt dit gedekt middels uren schrijven en deels brengt dit meer kosten met zich mee dan de formatieruimte die beschikbaar is (€ 0,21 mln.).Daarnaast zijn er knelpunten in de beschikbare formatie ten opzichte van de werkelijke bezetting (€ 0,18 mln.).Ook is er sprake van minder dekking uren en extra inhuur i.v.m. ziekteverzuim (€ 0,19 mln.).

Wij hebben in de meicirculaire 2026 aanvullende middelen ontvangen voor ondersteuning lokale Eenergiehulp, doordat we deze middelen ontvangen verwachten we in 2026 minder SPUK in te hoeven zetten (€ 0,31 mln.) en minder te hoeven onttrekken uit de reserve Duurzaamheidsfonds (€ 0,2 mln). Voor het restant van de middelen wordt in 2027 een plan gemaakt.

Doordat het lastig blijkt om alle vacatures goed in te vullen worden niet alle middelen volledig benut in 2026. Er is daarom minder uitgegeven aan materiële kosten en capaciteit op wettelijke taken energie- en klimaatbeleid (-€ 0,96 mln.). Een deel van dit budget wordt ingezet voor de vergroeningsopgave. Aangezien de uitvoering in subopgave Klimaatbestendige, groene en gezonde omgeving wordt gerealiseerd worden deze middelen overgeheveld (€ 0,20 mln.).Daar tegenover staat minder dekking projecten (€ 0,08 mln.) en een lagere onttrekking uit de reserve klimaatakkoord (€ 0,68 mln.).

Bij het coalitieakkoord 2022 zijn vanaf 2023 tot en met 2026 bedragen  beschikbaar gesteld voor Vergroening & Biodiversiteit (vier jaar lang één miljoen). Het bestedingsplan wordt hierbij geactualiseerd

Wij hebben onze uitgaven aan de aanpak arbeidsmigranten aangepast aan de beschikbare hoeveelheid geld. Wij betalen de kosten uit de reserve arbeidsmigranten en de subsidie Kansrijke Wijk.

De prognose van de capaciteit geeft een nadeel van € 0,287 mln.Dit wordt veroorzaakt door:• Extra inhuur voor € 0,50 mln. Deze extra inhuur is enerzijds het gevolg van het niet kunnen invullen van vacatures en anderzijds door ziekte• De inhuurlasten worden gedekt vanuit vacatureruimte -€ 0,35 mln. • Vanuit het calamiteitenbudget is beschikbaar - € 0,05 mln..  • Een nadeel van € 0,12 mln. door het teruglopen van onderhoudsopdrachten.• Bij de afdeling vindt een doorontwikkeling  plaats. Voor de algehele procesbegeleiding en het begeleiden van de projectgroep is € 0,05 mln. benodigd,

Op de gemeentelijke bijdragen van de GGD verwachten wij in totaal een voordeel van -€ 0,63 mln.Door vertraging van het project Samen Sterker (verhuizing GGD naar pand Prins Bernhardplein) is ook de verkoop van het huidige pand van de GGD (Vurehout) doorgeschoven van 2025 naar 2026. Hierdoor schuift het financiële voordeel vanuit de verkoopopbrengst ook door naar 2026. Dit financiële voordeel door het doorschuiven hiervan is eerder onjuist en onvolledig verwerkt in de begroting van Zaanstad. Het corrigeren hiervan leidt tot een voordeel van -€ 0,50 mln. incidenteel in 2026, in vergelijking met waar tot nu toe rekening mee is gehouden.Bij een controle van de begroting is gebleken dat de compensabele doorschuif btw niet is meegenomen in onze begroting.Het begrote bedrag sluit namelijk aan op de GGD-begroting, waarin geen rekening is gehouden met btw-compensatie. Hierdoor ontstaat alsnog recht op een btw-compensatie van circa € 0,14 mln. Dit leidt tot een voordeel van -€ 0,13 mln. De fiscale afwikkeling vindt plaats via een suppletie op de btw-aangifte.Daarnaast is het eerder verwerkte voordeel op het basispakket JGZ (op basis van de Kadernota 2025 GGD) niet gerealiseerd, doordat minder plustaken zijn overgeheveld naar het basispakket dan voorzien. De mutatie is per abuis bij de voorjaarsnota op het basispakket van de GGD geboekt en wordt bij deze gecorrigeerd naar de plustaken.

Actualisering Uitbreidingsinvesteringen 26.2

Wij zien dat het aantal inwoners dat een Participatiewet-uitkering nodig heeft licht stijgt. Hoewel het uitkeringenbestand in Zaanstad vergeleken met andere gemeenten laag is. Daarom heeft Zaanstad per saldo een financieel voordeel op het BUIG-budget in 2026 ten opzichte van de begroting (-€ 4,41 mln.). Het lijkt aannemelijk dat de Zaanse aanpak om alle uitkeringsgerechtigden te spreken, hierop nog steeds effect heeft.De uitkeringslasten stijgen door de lichte toename van het aantal uitkeringen en daarnaast door indexering (€ 3,20 mln.). Ook verwachten wij meer loonkostensubsidies te betalen (€ 0,39 mln.). De rijksbijdrage BUIG-uitkeringen valt hoger uit dan begroot. Een reden is dat de landelijke banenafspraak niet is gehaald, waardoor meer mensen afhankelijk zijn van een uitkering. Maar de belangrijkste oorzaak is dat het Rijk het budget heeft geïndexeerd. (-€ 7,67 mln.)  Ook de rijksbijdrage loonkostensubsidies valt hoger uit. Dit komt door een combinatie van grotere inzet van loonkostensubsidies en door indexatie van lonen en prijzen (-€ 0,31 mln.). De inkomsten uit terugvordering zijn hoger omdat wij meer terugvorderingen hebben geïnd (-€ 0,33 mln.). Wij hebben extra geld apart gezet voor het geval inwoners de terugvordering niet betalen (€ 0,30 mln.).

De lasten bij de afdeling Belastingen zijn hoger dan begroot (€ 0.13mln.).De hogere lasten van € 0,13 mln. zijn het gevolg van:* € 0,29 mln. hogere lasten voor inhuur in verband met ziekte;* € 0,53 mln. hogere lasten voor inhuur in verband met moeilijk    vervulbare vacatures, hiervan is -€ 0,38 mln gedekt uit het beschikbare budget voor het afdoen van bezwaren op OZB aanslagen.;* € 0,01 mln. hogere vergoedingen voor landurig ziekten;* € 0,06 mln. hogere lasten in verband met opleiding, vakliteratuur, extern advies en overige kosten voor personeel.* -€ 0,36 mln. lagere lasten op vast personeel in verband met vacatureruimte;

De baten Onroerende Zaak Belasting (OZB) zijn hoger dan begroot (-€ 1,9 mln.). De hogere baten zijn het gevolg van areaaluitbreiding bij niet-woningen.

We hebben hogere lasten door langdurige uitval van personeel. Om de dienstverlening te kunnen uitvoeren hebben we extra personeel ingezet (€ 0,16 mln.).

Wij hebben van het Rijk geld ontvangen voor de uitvoering van de Wet tijdelijke regeling alleenverdienersproblematiek. De doelgroep en uitvoeringskosten zijn vooralsnog beperkt gebleken, waardoor niet alle middelen nodig bleken voor de uitvoering van deze wet (-€ 0,38 mln.). Het aantal inwoners dat gebruik maakt van de collectieve zorgverzekering is lager dan begroot (-€ 0,32 mln.). Het aantal verstrekkingen voor bijzondere bijstand is lager dan begroot (-€ 0,36 mln.). Wij zien op de overige armoedemaatregelen per saldo een voordeel (-€ 0,18 mln.). Wij ontvangen minder aflossingen van leningen voor verhuis- en inrichtingskosten doordat wij minder leningen hebben verstrekt (€ 0,24 mln.).

Wij hebben subsidies uit het Europees Sociaal Fonds ontvangen (-€ 1,15 mln.). Wij storten het Zaanse deel in de reserve Actief Bestand (€ 0,53 mln.). Het restant betalen wij door aan de deelnemende gemeenten (€ 0,62 mln.).Het regionale budget voor sociale infrastructuur voegen wij toe aan de reserve Sociale Infrastructuur.Wij hebben van het Rijk extra structurele middelen ontvangen voor passende ondersteuning naar werk voor uitkeringsgerechtigden. Dit is voor mensen die meer ondersteuning nodig hebben om te kunnen werken, dan de hulp die nu al wordt geboden. Wij konden de wijzigingen daarvoor in 2026 niet volledig uitvoeren. Daarnaast ontvangen wij tijdelijk extra geld voor de overgang naar invoering van forfaitaire loonkostensubsidie beschut werk. Wij maken hiervoor in 2026 geen extra kosten.  Hierdoor valt -€ 0,58 mln. vrij.

Wij hebben het bestedingsplan Woningbouw geactualiseerd. De ontwikkeling van woningbouw ondervindt steeds meer hinder. Stikstof wordt een steeds groter issue en heeft invloed op het verkrijgen van omgevingsvergunningen. Daarnaast komen de financiën van de gemeente steeds meer onder druk en wordt gezocht naar bronnen om de wettelijke taken in de toekomst te borgen.De volgende aanpassingen worden derhalve doorgevoerd waarmee de onttrekking reserve Versnelling woningbouw – Flexwonen wordt verlaagd met in totaal € 2,16 mln.:-   Inlevering van € 1,10 mln. budget Hemmes -   Inlevering van € 0,50 mln. budget Oostzijderpark;-   Inlevering van € 0,40 mln. budget locatie Poelenburg wegens het verkrijgen van omvangrijke rijkssubsidies voor de ontwikkeling van dit gebied;-   Het toekennen van een budget van € 0,05 mln. ten behoeve van onderzoek ihkv de Samenwerkingsovereenkomst RAAZ op budget locatie Poelenburg-   Inlevering van € 0,25 mln. budget Ikea Terrein;-   toekenning € 0,145 mln. budget voor aanpak Zaandam-Oost.-   Inlevering van € 0,10 mln. budget Zuidervaart.

Er wordt budget beschikbaar gesteld binnen de ruimte van het plafond in het Investeringsfonds voor de volgende twee korte termijn maatregelen. Om de parkeerchaos en logistiek in de ochtend te verbeteren wordt met ondernemers onderzocht naar bevoorrading en hoe parkeren op het parkeerdek kan worden gestimuleerd (€ 0,0075 mln.). Daarnaast wordt de verkeersonveilige situatie bij het halen en brengen aangepakt. (€ 0,0075 mln.)en de bereikbaarheid van de Beemsterstaat verbeterd (€ 0,005 mln.)

Betreft de verwerking van MPG 26.2 in de begroting 2026. Deze wijziging hoort onlosmakelijk bij de begrotingswijzing #125840 in de begroting 2027-2030.

De gemeente Zaanstad voert de administratie voor de arbeidsmarktregio. De gemeente Zaanstad heeft ook de werkgeversrol voor de arbeidsmarktregio. De arbeidsmarktregio heeft besluiten genomen over nieuwe plannen en bijstellingen. De arbeidsmarktregio trekt hiervoor personeel aan (€ 0,17 mln.) en koopt diensten in (€ 0,63 mln).De regio betaalt de kosten uit de reserve Arbeidsmarktregio (-€ 0,50 mln.) en provinciale en Europese subsidies (-€ 0,30 mln).

Binnen een aantal HR-budgetten worden in 2026 hogere lasten verwacht dan begroot:- Naar verwachting wordt dit jaar de vrije ruimte binnen de werkkostenregeling (WKR) overschreden. Over het meerdere moet 80% eindheffing aan de Belastingdienst worden afgedragen (€ 0,04 mln.).- De werkgeversbijdrage voor de ziektekostenverzekering is hoger dan geraamd (€ 0,03 mln.).- Voor transitievergoedingen wordt een overschrijding van € 0,02 mln. verwacht.

In de najaarsrapportage wordt de capaciteit voor bestuurs- en managementondersteuning geactualiseerd vanwege incidentele vacatureruimte, lagere inschaling en ziekte. Dit leidt per saldo tot een voordeel van € 0,14 mln. Een deel van dit voordeel wordt ingezet voor tijdelijke inhuur als gevolg van openstaande vacatures en ziekte.

Businesscontrol verwacht een voordelig resultaat van € 0,08 mln. als gevolg van incidentele vacatureruimte. Een deel van de vrijgekomen capaciteit wordt opgevangen door tijdelijke inhuur, waardoor per saldo een voordeel ontstaat.

Kaders, Regie & Audit verwacht een voordelig resultaat van € 0,09 mln. als gevolg van incidentele vacatureruimte. Een deel van de vrijgekomen capaciteit wordt opgevangen door tijdelijke inhuur, waardoor per saldo een voordeel ontstaat.

De herplaatsing van een boventallige medewerker duurt langer dan wij hadden gedacht (€ 0,10 mln). Daarnaast ontvangen wij een vergoeding van het UWV (-€ 0,24 mln). Hiervoor huurt deze afdeling extra in als gevolg van ziekte en vacatures (€ 0,27 mln.).

De lasten bij Omgevingsvergunningen zijn lager dan begroot (-€ 0,37 mln.). Dit wordt met name verklaard door vertraging in de aanvraag van grote (bouw)projecten.De lagere lasten van - € 0,37 mln. zijn het gevolg van:*- € 1,3 mln. lagere lasten op vast personeel in verband met vacatureruimte;* € 0,49 mln. hogere lasten voor inhuur in verband met ziekte;* € 0,55 mln. hogere lasten voor inhuur in verband met moeilijk vervulbare vacatures;* -€ 0,07 mln. hogere vergoedingen voor landurige zieken;* € 0,02 mln. hogere lasten voor overige kosten.

De baten uit private reclamecontracten vallen lager uit dan begroot (€ 0,47 mln.).Door een vertraging in de aanbesteding van nieuwe contracten zijn de verwachte inkomsten uit private reclamecontracten lager.

Wij voeren een aantal werken uit in de openbare ruimte. Wij hadden de opdracht verstrekt vóórdat het conflict in het Midden-Oosten begon (28 februari) en het werk was nog bezig tijdens het conflict. Het conflict heeft (vanaf 1 mei) geleid tot aanzienlijke, onvoorziene, kostenverhogende omstandigheden. Hierdoor mogen de aannemers zich beroepen op Artikel 47 van de Uniforme Administratieve Voorwaarden. Dit artikel schrijft dat de aannemer recht heeft op een hogere vergoeding dan de overeengekomen prijzen.Deze regeling resulteert in vijf á zes relevante projecten die in aanmerking zouden komen voor verrekening. De eerste raming toont een aanvullende vergoeding van in totaal maximaal € 0,25 mln. op een totale aanneemsom van € 10,3 mln. en een totaal omzet na 1 mei van € 2,3 mln.

Het budget voor beweegbare bruggen is niet voldoende voor 2026.Dit wordt enerzijds veroorzaakt doordat in het contract een stelpost zit van € 0,46 mln. waar Equans zonder toestemming van de gemeente voor spoed klussen (bedrijfszekerheid en veiligheid) buiten het regulier onderhoud het werk direct kan uitvoeren. Hiervan wordt een groot deel in 2026 uitgevoerd ad € 0,12 mln. Anderzijds is de indexatie 11,7% (op totaal budget) hoger dan de indexatie van 2,1% die is doorgevoerd bij de begroting 2026 € 0,13 mln.Opgeteld geeft dit een nadeel van € 0,25 mln

Er is vanuit Min. BZK €1,08 mln (van de €2 mln) ontvangen voor de Nationale Aanpak Funderingen (NAF). Dit is gedoteerd aan een nieuw gevormde reserve voor NAF. Daarnaast is de begroting voor Verbetering kwaliteit woningvoorraad gelijk gemaakt met de begrote ontrekking uit het investeringsfonds. Ook werden er vier BKZ sloop/nieuwbouw woningen binnen het VHF model verwacht in 2026. Voorlopig vinden naast de Molenstraat alleen maar renovatieprojecten plaats binnen het project VHF-1 (onderdeel particuliere woningen).Daarmee is er geen sprake van inhuren diensten BKZ. Vandaar het naar 0 brengen van de verwachte kosten Fee BKZ VHF-1 binnen de kostenplaats GAF en daarmee samenhangende onttrekking reserve.

Op de afdeling Voorzieningen verwachten wij een nadeel van € 0,12 miljoen. Dit wordt veroorzaakt doordat de structurele personele bezetting hoger ligt dan de beschikbare formatie. Omdat het hierbij gaat om een wettelijke taak, moeten de werkzaamheden worden uitgevoerd. De hiervoor beschikbare structurele budgetten zijn echter onvoldoende, waardoor een financieel tekort ontstaat.

Er word €0,55 mln aan externe inhuur ingezet voor de uitvoer van activiteiten van de SPUKs. Deze worden gedekt door de subsidies en door vacatureruimte. Daarnaast is er een correctie in LIAS doorgevoerd om een afwijking met het personeelssyteem recht te zetten (-€ 0,06mln).

De gemeenteraad heeft bij de voorjaarsnota 2025  € 0,45 mln. incidenteel beschikbaar gesteld voor extra capaciteit voor de uitvoering van de inburgeringswet. Wij zijn geconfronteerd met problemen met de invulling van deze extra capaciteit. Hierdoor zijn achterstanden ontstaan bij de begeleiding van inburgeraars. Wij stellen voor € 0,13 mln. over te hevelen naar 2027.

Wij hebben bij de afdeling extra capaciteit aangetrokken. Dit was nodig als gevolg van zwangerschap en ziekte (€ 0,08 mln.).

Middels deze begrotingswijziging wordt de inhuur voor ziektevervanging op de Griffie afdeling begroot. Ten aanzien van het budget burgerparticipatie zullen er in 2026 geen uitgaven meer komen. Dit komt omdat er door de raadsverkiezingen geen concrete plannen zijn gemaakt. De verwachting is dat dit in 2027 weer met de raad wordt opgepakt. Ditzelfde geldt voor het budget voor jeugd en democratie.

Binnen de afdeling Stedelijke Toegang wordt een voordeel van in totaal € 0,35 mln. verwacht. Dit bestaat uit een voordeel van € 0,15 mln. binnen de vaste formatie als gevolg van ontstane vacatureruimte. Daarnaast zijn extra toegekende middelen voor vervanging bij ziekte, niet uitgegeven. Door moeizame werving en snel verloop van met name tijdelijk en inhuurpersoneel en de daarmee samenhangende beperkte inzet van medewerkers, is het beschikbare budget in 2026 niet volledig benut.Het afgelopen jaar is binnen diverse teams van Stedelijke Toegang sprake geweest van zwangerschapsverlof. Voor deze verlofperioden ontvangt de gemeente een vergoeding van het UWV. Deze vergoeding wordt toegevoegd aan het beschikbare budget voor de salarislasten. (€ 0,21 mln.)In het kader van PACT worden ervaringsdeskundigen en sleutelpersonen ingezet binnen de afdeling Stedelijke Toegang. Voor deze inzet moeten de gewerkte uren worden geschreven en verantwoord. De hieruit voortvloeiende personeelslasten (€ 0,29 mln.) worden gedekt uit het beschikbare PACT-budget. Dit betreft een saldoneutrale mutatie.

Door de actualisatie van de uitgaven voor de Woningbouwimpuls is € 0,55 mln. minder nodig uit de reserve Transformatiefonds.* -€ 0,09 mln. Openbare ruimte (geen bestedingen)* -€ 0,15 mln. Coördinatie bedrijven (geen bestedingen)* -€ 0,05 mln. CO2 -reductie (netcongestie)*-€ 0,05 mln. Mobiliteit* -€ 0,07 mln. kosten onderzoek MER bij MAAK Midden schuiven deels door naar 2027 * -€ 0,10 mln. lagere kosten mobiliteit WBI en hogere kosten mobiliteit bij MAAK Centrum met dekking VRA* -€ 0,04 mln. lagere communicatiekosten MAAK Centrum

Op de capaciteitsbegroting van het ingenieursbureau is extra ingehuurd voor € 1,9 mln (ca. 30% tov vaste fte). De extra inhuur is nodig vanwege de hoge werkvoorraad. De ambities op het MIP, gebiedsontwikkeling en grote infraprojecten zijn zodanig hoog dat het aantal vaste fte van het IB ruimschoots tekortschiet om het werk te kunnen verzetten. De dekking voor de inhuur bestaat uit:•   -/- € 0,4 mln. openstaande vaste vacatureruimte;•   -/- € 1,0. mln. uit hogere bijdrage voor uren uit de projecten;•   -/- € 0,2 mln. Extra opbrengsten herstraattarieven. Per saldo blijft er een prognose over van een nadeel van € 0,3 mln

Dankzij incidentele baten glasvezel en meer aanvragen wordt er een hoger opbrengst verwacht van in totaal € 0,1 mln.  Door de extra aanvragen is er een extra bate van € 0,23 mln, daar tegenover staat een toename van de gerelateerde kosten van € 0,09 mln.

We ramen de kosten voor funderingsonderzoek in 2026 af met € 0,29 mln. door een tekort aan projecten in verband met beperkte beschikbaarheid aan technisch vakbekwaam personeel.

Door de overdracht van de wegen van het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier aan de gemeente Zaanstad betalen we minder polderlasten aan het Hoogheemraadschap. Er volgt een voorstel in 2027 om dit geld structureel aan het onderhoud van de wegen toe te voegen, maar vooralsnog kan dit budget in 2026 met -/-€ 0,1 mln verlaagd worden.

Bij Collectieve dienstverlening is een nadeel op het capaciteitsbudget van € 0,15 mln. Dit nadeel is het gevolg van vervanging bij langdurige ziekte.

De regionale middelen voor de Proeftuin toekomstscenario kind- en gezinsbescherming zijn in 2026 niet besteed, om drie redenen:(1) De uitbreiding van de proeftuin naar andere wijken van Zaanstad is later tot stand gekomen en de uitbreiding naar Landsmeer gaat pas in 2027 plaatsvinden. (2) De opleidingen voor professionals ten behoeve van een sterke ondersteuningsstructuur bij de betrokken uitvoerende organisaties is uitgesteld naar 2027. (3) En de landelijke POK-middelen zijn pas bij septembercirculaire toegewezen aan de gemeenten voor uitvoering van de proeftuinen. In 2027 zullen de middelen alsnog worden gebruikt voor de uitbreiding van de gebieden, de opleidingen ten behoeve van de ondersteuningsstructuur en voor de lokale teams om hun vergrote taak rond veiligheid in gezinnen waar te maken. Daarom wordt voorgesteld om deze middelen (€ 0,4 mln) over te hevelen naar 2027 (via een dotatie aan de reserve budgetoverheveling)

Op 22 september 2026 is B&W akkoord gegaan met Besluitnota (10603356) Vaststellen Huisvestingsvisie Lokale Teams Zaanstad en voorstellen investeringskredieten Begroting. Deze besluitnota is een richtinggevend kader voor de toekomstige huisvesting van de lokale teams in Zaanstad. Onderdeel van de besluitnota is het instellen van een bestemmingsreserve Huisvesting lokale teams. In de eerste jaren, tijdens de verbouwings- en overgangsfase, verschillen de kosten per jaar. Het budget voor het huisvestingsplan is in deze periode in het ene jaar tekort en in het andere jaar wordt hierop overgehouden. Daarom wordt bij de Narap 2026 voorgesteld om een reserve in te stellen waar deze overschotten en tekorten tijdens de overgangsfase mee kunnen worden verrekend. De dotatie aan de reserve in 2026 bedraagt € 0,44 mln.

Uit de verwachte incidentele compensatie van de commissie van Ark is bij de Voorjaarsnota 2025 een incidenteel ontwikkelbudget gevormd, om ervoor te zorgen dat de (kosten van) jeugdhulp niet verder toenemen. Het ontwikkelbudget is bedoeld voor het versterken van de sociale basis en de lokale teams. De inzet van het ontwikkelbudget is geraamd voor de jaren 2026 t/m 2028 waarvan in 2026 € 0,58 mln. is begroot.In 2026 wordt het begrote bedrag niet volledig ingezet. We verwachten € 0,23 mln. over te houden.  De reden is vooral dat projecten langzaam gaan. Door de werkdruk bij de uitvoering duurt het lang voordat er wordt gestart en verlopen projecten langzamer dan gewild. Om de uitvoering sociale basis te continueren en aangezien het tijdelijke middelen zijn, is het noodzakelijk dat de niet bestede middelen beschikbaar blijven voor de versterking sociale basis. Er wordt via de reserve budgetoverhevelingen € 0,23 mln. overgeheveld naar 2027.

In de huidge begroting is structureel budget voor 5 fte wethouders inclusief ondersteuning opgenomen. Dit wordt per 1 juli 2026 uitgebreid naar 6,1 fte.

De volumeontwikkeling van jeugdhulp neemt in 2026 sterker toe dan begroot. De verwachte kosten voor jeugdhulp komen € 1,1 mln. hoger uit dan begroot. Dit komt grofweg door de toename van het aantal jeugdigen met jeugdhulp (+4,5%) en de gemiddelde kosten per jeugdhulptraject (+2,1%). Deze stijging bij elkaar is sterker dan de begrote volumegroei van 4,7%. De groei van het aantal jeugdigen met jeugdhulp is met name voor GGZ-problematiek, waarvoor het aantal verwijzingen via huisartsen is toegenomen. De gemiddelde kosten per traject stijgen vooral bij hoog-specialistische jeugdhulp. Dit wordt ook herkend door aanbieders en het Jeugdteam: de problematiek van jeugdigen waarvoor hulp wordt ingezet neemt toe, wat leidt tot de inzet van intensievere en/of specialistischere jeugdhulp.

De marktkasten zijn bij een keuring afgekeurd en zijn vervangen om bedrijfszekerheid te waarborgen, per saldo een nadeel € 0,03 mln. Door de aanhoudende droogte zijn er extra rondes voor het water geven van jonge aanplant geweest € 0,05 mln.

Voorzichtigheidshalve zijn alleen de lasten van de Walstroom begroot en niet de baten. Op basis van de realisaties op dit moment en een prognose voor de komende maanden kunnen we een opbrengst van -/- € 0,2 mln. begroten. De prognose voor kosten worden verhoogd met € 0,1 mln. Opgeteld is dit een voordeel van -/- € 0,1 mln.Vanaf 2027 zijn de opbrengsten wel structureel opgenomen.

In 2026 was Grondzaken in ontwikkeling transitie en dat vergt extra kosten voor inhuur en opzetten traineeship (€ 0,7 mln.). Dit betalen we uit dekking salarissen (€ 0,2 mln) en projecten  (€ 0,2 mln). Netto € 0,3 mln

De lasten bij Bouw/RO zijn lager dan begroot (-€ 0,18 mln.). Dit wordt met name verklaard door het later invullen van openstaande vacatures.De lagere lasten van € 0,18 mln. zijn het gevolg van:* -€ 1,6 mln. lagere lasten op vast personeel in verband met vacatureruimte;* € 0,40 mln. hogere lasten voor inhuur in verband met ziekte;* € 1,05 mln. hogere lasten voor inhuur in verband met moeilijk vervulbare vacatures;* -€ 0,04 mln. hogere vergoedingen voor landurig ziekten;* € 0,01 mln. hogere lasten voor het werken op onregelmatige tijden.* € 0,08 mln. hogere lasten voor personeel welke gedekt worden door middelen uit het Volkshuisvestings fonds (VHF) (-€ 0,08 mln.).

Er is een voordeel doordat het invullen van vacatures en het vinden van geschikte kandidaten meer tijd in beslag heeft genomen. Per saldo is er een voordeel van € 0,05 mln op salarissen voor dit jaar. Daarnaast zijn er incidentele vergoedingen ontvangen voor personeel van derden ter hoogte van € 0,05 mln.

We geven uitvoering aan de landelijke bestuurlijke afspraken ‘basisdienstverlening schuldhulpverlening’. Hiervoor hebben wij bij de meicirculaire geld ontvangen van het Rijk. Het doel hiervan is dat meer mensen met schulden eerder en nog betere schuldhulpverlening ontvangen en dat gemeenten in dat kader de dienstverlening gelijktrekken. Zaanstad geeft aan een deel van deze afspraken al uitvoering in 2026. Een ander deel van deze afspraken vergt een langer (landelijk) implementatietraject in 2027 (-€ 0,18 mln.). Wij voegen dit budget toe aan de reserve budgetoverhevelingen (€ 0,18 mln).

De kosten voor inrichting Kogerveldwijk groene zoom (€ 0,12 mln.) worden gerealiseerd in 2027. Wij storten dit bedrag in de reserve budget overhevelingen.

We starten later (najaar 2026) met de uitbreiding van het aantal standplaatsen in Krommenie, geraamde kosten vallen lager uit (-€ 0,14 mln.).De onttrekking reserve wettelijke taken woonwagens wordt verlaagd (€ 0,14 mln.).

De inzet van externe inhuur is nodig in verband met de hoeveelheid bezwaren in het ruimtelijk domein (opgave Verstedelijking en opgave Veiligheid) en verzuim in het team dat deze bezwaren afhandelt. Hiervoor is een bedrag ad €0,35 mln begroot.Daarnaast is in deze begrotingswijziging het budget van de inzet voor interne mediation gealloceerd.

Middels deze begrotingswijziging worden de uitgaven voor het regionale samenwerkingsverband Zaanstreek Waterland naar beneden bijgesteld met -€0,2 mln. Door de verkiezingen, het nieuwe convenant en personele wisselingen blijven de activiteiten dit jaar achter. Daarnaast worden de uren begroot voor de coordinator Toekomstbestendig maken energiebeleid. Hiervoor is vorig jaar subsidie ontvangen die dit jaar afloopt. Als laatst wordt de verhuissubsidie bijgesteld naar €0,04 mln, dit zijn de verwachte uitgaande verhuissubsidies voor dit jaar.

Wij hebben een halfjaarrapportage van de Omgevingsdienst NZKG ontvangen. De deelnemersbijdrage van gemeente Zaanstad valt hoger uit dan oorspronkelijk ingeschat (€ 0,46 mln.). De halfjaarrapportage kent een mate van onzekerheid, daarnaast is op basis van afgelopen jaren de uiteindelijke realisatie per jaareinde op deze onderdelen lager uitgevallen.

We verschuiven de uitgaven met betrekking tot het bodemprogramma. Dit gaat om kosten voor onderzoeken, bodeminformatiebeheer en regie op de opgave ten aanzien van de aanpak ondergrond. Dit wordt gedekt uit de reserve bodembeheer (gevoed door een decentralisatieuitkering en een specifieke uitkering.

In 2026 wordt de startbouw verwacht van circa 325 woningen waarmee vanuit de realisatiestimulans baten gemoeid zijn van € 2,275 mln. (7.000 euro per woning).Gemeenten ontvangen incidenteel en structureel geld via het gemeentefonds in verband met de invoering van de nieuwe Wet Versterking Regie Volkshuisvesting. Daarbij is omschreven dat het bedoeld is voor:- het opstellen van de wettelijk verplichte Volkshuisvestingsprogramma’s (moet vastgesteld zijn 1 juli 2027).  - opstellen van Huisvestingsverordeningen.Het budget 2026, € 0,30 mln. , zetten wij in voor de "uitvoering woonvisie". En wij zijn gestart met de werkzaamheden voor het opstellen van een Volkshuisvestingsprogramma, en de daarvoor benodigde onderleggers/onderbouwingen in de vorm van onderzoeken naar de woningmarkt. Omdat de wet pas is ingegaan per 1 juli jl., en dat ook pas heel laat zeker werd, hebben wij 1e helft 2026 nog niet veel uitgaven hiervoor gedaan. Ook was niet duidelijk dat er een structurele bijdrage in het gemeentefonds zou komen. Het resterende budget (€ 0,23 mln.) schuiven we door naar 2027.

Leerlingenvervoer:We verwachten op leerlingenvervoer een onderbesteding van € 0,25 mln. door een dalende trend van het gebruik. Dit komt door veel en gericht inzetten op het zorgvuldig uitvoeren van de verordening leerlingenvervoer. Er is meer dan voorheen gerichte aandacht voor de zelfredzaamheid van de ouders.Aanvullend openbaar vervoer:Op Aanvullend Openbaar Vervoer (AOV) verwachten wij een onderbesteding van € 0,1 mln. Dit komt doordat er strikter wordt toegezien op het juiste gebruik van het AOV, waarbij medische ritten zijn overgegaan naar daarvoor bestemde voorzieningen zoals ziekenvervoer. Hierdoor is het aantal AOV-ritten afgenomen en zijn de kosten lager uitgevallen.

De lasten bij de afdeling Straattoezicht zijn hoger dan begroot (€ 0,26 mln.). De hogere lasten van € 0,26 mln. zijn het gevolg van:* € 0,1 mln. hogere lasten op vast personeel door meer inzet (€ 0,65 mln), welke gedekt worden door eenmalige middelen uit de meicirculaire (-€ 0,55 mln.).;* € 0,17 mln. hogere lasten onregelmagheidstoeslag;* € 0,03 mln. hogere lasten voor inhuur in verband met moeilijk vervulbare vacatures;* -€ 0,04 mln. lagere lasten voor overige personele lasten;

De lasten binnen Daadkrachtig optreden zijn hoger (€ 0,22 mln.) en de baten zijn hoger (-€ 0,82 mln.). De hogere baten van -€ 0,82 mln. worden veroorzaakt door:* - € 0,18 mln. hogere baten voor het wegslepen van voertuigen;* - € 0,35 mln. hogere baten dwangsommen. Er zijn meer dwangsommen opgelegd;* - € 0,20 mln. hogere baten voor bestuurlijke boete huisvesting. Er zijn meer overtredingen geconstateerd bij controle in het kader van de Huisvestingsverordening;* - € 0,09 mln. hogere opbrengsten fietshandhaving.De hogere lasten van € 0,22 mln. worden veroorzaakt door:* € 0,18 mln. hogere lasten voor het wegslepen van voertuigen;* € 0,04 mln. hogere lasten voor het gebruik van portofoons.

Peuterspelen:In Zaanstad willen we dat alle peuters (ook zonder Voor- & Vroegschoolse Educatie indicatie) kunnen deelnemen aan peuterspelen. Daarom subsidiëren wij peuterspelen vanuit onderwijskansenbeleid voor niet-werkende ouders voor maximaal twee dagdelen. Steeds meer ouders werken en maken dan vaak gebruik van reguliere kinderopvang. Daardoor daalt het aantal kinderen bij peuterspelen. Het financieel voordeel als gevolg van lagere aantallen kinderen en (daarmee) lagere subsidievaststellingen bedraagt -€ 0,1 mln.Onderwijskansenbeleid (Okb):Voor het uitvoeren van Onderwijskansenbeleid (Okb) ontvangt Zaanstad de SPUK Okb. De begroting Okb 2026 is geactualiseerd. De originele begroting bedroeg € 9,0 mln. De geactualiseerd begroting is € 12,7 mln. De uitgaven zijn gestegen doordat er meer gebruik wordt gemaakt van VVE en doordat de loonkosten in kinderopvang en onderwijs zijn toegenomen vanwege landelijke indexering. Ook is er vanuit de Okb tijdelijk extra geïnvesteerd in passende VVE, de overgang van basisonderwijs naar voortgezet onderwijs door inzet van brugfunctionarissen, de Verlengde leertijd en Internationale schakelklas, nieuwkomersonderwijs. Deze lasten worden gedekt vanuit ontvangen Rijksbijdragen Okb (€ 3,7 mln.).

De lasten bij de afdeling aanpak Ondermijning zijn hoger dan begroot (€ 0,24 mln.). De hogere lasten van € 0,24 mln. zijn het gevolg van:* -€0,37 mln. lagere lasten op vast personeel in verband met vacatureruimte;* € 0,06 mln. hogere lasten voor inhuur in verband met ziekte;* € 0,16 mln. hogere lasten voor inhuur van een kwartiermaker stedelijk interventieteam;* € 0,37 mln. hogere lasten op inhuur in verband met moeilijk vervulbare vacatures;* € 0,06 mln. hogere lasten voor overige personeel gerelateerde kosten;* -€ 0,04 mln. hogere vergoeding voor landurige ziekte;* € 0,2 mln hogere lasten vast personeel en € 0,13 mln. hogere lasten inhuur welke gedekt worden uit de middelen die beschikbaar zijn gesteld vanuit de meicirculaire (-€ 0,33 mln.).

De kosten die gerelateerd zijn aan de uitvoering van aanpak van ondermijning zijn hoger dan begroot (€ 0,39 mln.).Als gevolg van de aanpak van ondermijnende criminaliteit zijn er extra kosten voor juridisch advies en overige kosten die gerelateerd zijn aan de uitvoering van de aanpak.

Wegens verloop bij het personeel is er sprake van kosten inhuur voor ziekteverzuim / vacatures (€ 0,47 mln.) Daarnaast is bij de inhuur geen sprake van 100% dekking uren wegens circa 9% efficiency verlies door participatie in werkoverleg, kennisoverdracht/begeleiding jongere collega’s, opleidingstijd, administratieve handelingen (tijdschrijven) en niet gedekte ‘korte’ adviesvragen (€ 0,18 mln.).

Er is vraag naar inzet op projecten in de afgelopen jaren, onder andere door de ontwikkeling van MAAK Zaanstad, WBI, VHF en CDOKE. Om aan de vraag van extra capaciteit te voldoen heeft Projectmanagement extra inhuurkrachten (€ 5,4 mln.) en vast personeel (€ 0,35 mln.) ingezet vanuit de genoemde dekkingsbronnen. Met deze aanpassing wordt de extra dekking uit genoemde inkomende projectfinanciering middels uren schrijven (- € 5,75 mln.) begroot. Er wordt voor 2026 een overschrijding verwacht bij de afdeling, er is er sprake van minder dekking uren door met name (langdurig) ziekteverzuim (€ 0,25 mln.)

We verwachten minder kosten te maken in 2026 voor het soortenmanagementplan (SMP), deze kosten verwachten we in 2027. Daarnaast ontvangen we van de Provincie Noord Holland een subsidie voor dit onderdeel welke we eerst inzetten, hierdoor faseren we de onttrekking uit de reserve duurzaamheidsfonds.

De begrote baten leges Omgevingswet zijn lager. (€ 1,3 mln.).Dit wordt veroorzaakt door een vertraging in de aanvraag van grotere (bouw)projecten als gevolg van de stikstofproblematiek, netcongestie en optimisme in planning van grote(re) projecten.

Voor onderwijshuisvesting stellen we het budget bij en hevelen budget over naar 2027.Budgetoverhevelingen:- In 2026 is rekening gehouden met af te boeken boekwaarden van scholen in Wijkuitvoeringsplan Wormerveer. Volgens IHP act 26.2 zal het Definitief Ontwerp pas eind 2027 gereed zijn.; het budget wordt daarom overgeheveld naar 2027 (- € 0,19 mln.).- Niet alle geplande haalbaarheidsonderzoeken worden in 2026 uitgevoerd, maar in 2027 ; het budget wordt daarom overgeheveld naar 2027( ( - € 0,2 mln.).Aframing per saldo van  0,135 mln.:-Er is een OHP aanvraag ingediend voor 2 lokalen tijdelijke huisvesting voor 2 jaar voor De Horizon. De kosten van plaatsing, verwijdering en huur van de lokalen is geraamd op 0,25 mln. (2026 € 0,06 mln, 2027 t/m 2029 € 0,9 mln.). Bij de narap wordt jaarschijf 2026 begroot.- De OZB voor onderwijshuivesting valt in 2026  € 0,2 mln. lager uit, omdat de realisatie van nieuwbouw van scholen  vertraagd is (o.a. stikstof, bezwaarprocedures).

We hebben de inzet op het Nationaal Isolatieprogramma (NIP) geactualiseerd.We verantwoorden 0,5 FTE aan inzet bestaande formatie in de periode 2026-2030 op de subsidieregeling en doteren dit aan bestemmingsreserve duurzaamheidsfonds, om in de periode 2031-2036 te kunnen voorzien in de bij het Soortenmanagementplan (SMP) gemoeide monitoringslasten.

Een aantal projecten uit het Uitvoeringsprogramma Economie is later in het jaar gestart dan voorzien, omdat we onvoldoende capaciteit beschikbaar hadden, mede vanwege de krappe arbeidsmarkt en de complexiteit van de opgave. Deze opdrachten zijn in 2026 gestart en worden in 2027 gecontinueerd. Het betreft het ruimte voor werken in de woongebieden en het uitvoering geven aan de bedrijventerreinenstrategie. We stellen voor om het bedrag van € 0,4 mln. toe te voegen aan de reserve budgetoverhevelingen.

In het kader van de specialistische jeugdhulp werkt Gemeente Zaanstad samen de andere Zaanstreek Waterland gemeenten. Zaanstad brengt een deel van de kosten van deze samenwerking in rekening bij de Zaaanstraak Waterland gemeenten. Deze baten waren nog niet begroot (€ 0,1 mln).

De verwachte kosten voor Wmo komen € 1,03 mln. lager uit dan begroot. De groei van het aantal cliënten (< 2%) is iets lager dan waarmee rekening is gehouden in de begroting. Daarbij groeit met name de inzet van hulp bij huishouden, met relatief lage kosten per voorziening. Dat terwijl de inzet van begeleiding, met hogere kosten per voorziening, zo goed als gelijk is gebleven. Hierdoor nemen de gemiddelde kosten per (inwoner met een) Wmo-voorziening licht af

Door vertraging bij de aanbesteding van nieuwe private reclamecontracten zijn de baten lager uitgevallen. Als gevolg hiervan zijn de werkelijke lasten voor de vennootschapsbelasting (Vpb) met € 0,12 mln afgenomen.

Er is sprake van een budgetoverheveling voor Veerkracht:Het budget is incidenteel beschikbaar gesteld door het ministerie van SZW voor het versterken van veerkracht en (digitale)weerbaarheid om sociale stabiliteit te bevorderen. De besteding vindt vanwege capaciteitstekort in 2027 plaats (- €0,04 mln.)

Wegens verloop bij het personeel is er sprake van extra kosten inhuur voor ziekteverzuim / vacatures (€ 0,275 mln.)

We actualiseren de begrote uitgaven van Hoogspanning (€ 0,20 mln.). Een deel wordt gedekt uit de reserve Hoogspanning, omdat deze lasten niet subsidiabel zijn ( - € 0,03 mln.).Het overige wordt gedekt door subsidies van het Rijk (- € 0,18 mln.).

Wij hebben van het Rijk geld ontvangen voor lokale maatregelen voor de aanpak van overlast door asielzoekers. Gemeenten bepalen zelf welke maatregelen het beste aansluiten bij de lokale situatie, bijvoorbeeld de inzet van buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s), bodycams, extra cameratoezicht of het organiseren van extra sport- en activiteiten. Tot op heden hebben wij dit geld nog niet besteed. Wij willen de komende tijd meer aandacht besteden aan de leefbaarheid en veiligheid rondom de opvanglocaties.Wij voegen € 0,40 mln. toe aan de reserve budgetoverhevelingen.

De gemeente controleert regelmatig of de btw goed en volledig is verwerkt. Dit gebeurt ook in het kader van de afspraken over Horizontaal Toezicht met de Belastingdienst. Als uit een controle blijkt dat de btw niet goed is verwerkt, wordt dit aangepast.Daarnaast is onderzoek gedaan naar de inrichting van het nieuwe financiële systeem. Daarbij is ook gekeken naar de gevolgen voor het oude systeem. Uit dit onderzoek blijkt dat de gemeente in de jaren 2021 tot en met 2025 te veel btw heeft teruggevraagd van de Belastingdienst. Hierdoor zijn de kosten in deze jaren te laag verantwoord. De oorzaak ligt in de incorrecte toepassing van het BTW-regime. De gemeente heeft hiervoor correcties ingediend en betaalt de te veel ontvangen btw terug aan de Belastingdienst (€ 0,32 mln.).

De lasten bij Havens & Vaarwegen zijn hoger dan begroot (€ 0,04 mln.) en de baten zijn hoger dan begroot (-€ 0,11 mln.). Per saldo is er een voordeel van € 0,07 mln..De hogere baten worden verklaard door:- de kosten voor de aanstelling van een nautisch toezichththouder ondermijning worden bij Port of Amsterdam gedeclareerd (-€ 0,11 mln.);De hogere lasten van € 0,04 mln. zijn het gevolg van:* €0,02 mln. hogere lasten voor onregelmatigheidstoeslag en wachtdienst;* € 0,01 mln. hogere lasten voor betaling voormalig personeel;* € 0,0,1 mln. hogere lasten voor overige personeelsgerelateerde lasten.

Gemeente Zaanstad is een groeiende organisatie. Om deze groei te kunnen ondersteunen, is het noodzakelijk dat ook de bedrijfsvoering meegroeit. De hiermee samenhangende kosten worden gedekt uit de stelpost overhead bedrijfsvoering. Deze stelpost wordt gevoed vanuit de opslag voor overhead op capaciteitsaanvragen in het primaire proces die verband houden met de groei van de stad. Via deze begrotingswijziging wordt in 2026 incidenteel € 0,31 mln. uit de stelpost overhead bedrijfsvoering ingezet om knelpunten binnen de bedrijfsvoering op te vangen. Het resterende deel van de stelpost (€ 0,51 mln.) valt bij de narap 2026 vrij.

Er is vertraging opgelopen in de uitvoering van de bestuursopdracht evenementen in 2026 (€ 0,11 mln. lagere lasten). We verwachten deze kosten in 2027 te realiseren en we voegen dit bedrag toe aan de reserve budgetoverhevelingen

Er is €0,42 mln begroot voor de kosten van de stadsadvocaat. Deze overschrijding vindt alleen nog maar plaats in 2026, want vanaf 2027 is er in het coalitieakkoord budget toegekend hiervoor. De inzet stadsadvocaat is vrijwel volledig in bestuursrechtelijke beroepsprocedures vanuit opgaves Handhaving en Verstedelijking

De voorziening private dubieuze debiteuren dient als dekking voor het risico dat openstaande vorderingen niet of niet volledig worden geïnd. Wanneer een vordering definitief oninbaar blijkt, kan deze ten laste van de voorziening worden gebracht.De voorziening wordt niet periodiek aangevuld. Op basis van de huidige uitstaande vorderingen en de daarmee samenhangende risico's is de voorziening onvoldoende. Dit komt met name doordat er veel dwangbevelen openstaan waarvan nog onzeker is of deze volledig worden geïnd. Daarom wordt de voorziening aangevuld met € 0,15 mln.

De gemeente Zaanstad voert de administratie voor de budgetten voor de aanpak basisvaardigheden. Wij verlagen de uitgaven op basis van de prognose van de regio (-€ 0,60 mln.). Wij onttrekken daardoor minder aan de reserve laaggeletterdheid (€ 0,60 mln).

De lasten voor kleding van Buitengewoon Opsporings Ambtenaar zijn hoger dan begroot (€ 0,2 mln.). Deze worden deels gedekt door budget voor kleding elders in de begroting (-€ 0,01 mln.). De overschrijding wordt veroorzaakt door een nieuwe aanbesteding voor kleding waarbij is bepaald dat alle BOA's hetzelfde uniform krijgen. Voor de aanbesteding waren en verschillende varianten van het uniform in omloop. Alle BOA's ontvangen het nieuwe uniform. Daarnaast is gebleken dat steekvesten en veiligheidsschoenen niet (meer) aan de huidige veiligheidseisen voldoen.

Medio 2025 is het nieuwe model voor beheer buitensport ingevoerd. De gemeente is daarbij verantwoordelijk voor investeringen, onderhoud en renovatie van de buitensportacccommodaties (met uitzondering van de verenigingsgebouwen). Het meerjareninvesteringsplan (MIP) is nog niet volledig. Er wordt gewerkt aan een volledig overzicht voor sportvreemd-onderhoud. De eventuele financiële consequenties zullen bij de VJN 2027-2031 verwerkt worden.

We voegen € 0,245 mln. toe aan de voorziening voor verlofsparen. Deze voorziening is bedoeld om bovenwettelijke verlofuren die medewerkers sparen in de toekomst te kunnen uitbetalen.De voorziening moet worden verhoogd omdat het aantal medewerkers is toegenomen. Daarnaast blijkt uit de cijfers tot en met juni dat medewerkers gemiddeld meer bovenwettelijke verlofuren sparen dan eerder was verwacht. Tot slot sluit deze berekening aan bij de ontwikkeling in 2024 en 2025. Dit brengt de voorziening weer in lijn met de historische ontwikkeling.

Wij hebben het opleidingsbudget structureel verhoogd als gevolg van de groei van de organisatie. Hiervoor gebruiken we een bijdrage uit de stelpost Overhead Bedrijfsvoering. we verwachten de hogere opleidingskosten pas in de komende jaren. . Hierdoor ontstaat in het huidige jaar een incidenteel voordeel van € 0,19 mln. dat wordt verwerkt in de najaarsrapportage.

Wij zetten meer capacititeit in op grondexploitatie- en investeringsprojecten dan waarmee in de begroting rekening is gehouden.  Dit levert naar verwachting extra dekking op voor de bedrijfsvoering van € 0,55 mln.

Er was in totaal € 0,7 mln. budget beschikbaar gesteld voor het implementeren van nieuwe algemene (landelijke) wetgeving op het gebied van digitalisering. De besteding van het budget is echter vertraagd door latere behandeling van de wetgeving in de Tweede en Eerste Kamer. Het budget wordt daarom overgeheveld naar 2027.

Voor de vervanging van een aantal grote bedrijfskritische applicaties was voor de jaren 2025 tot en met 2028 budget beschikbaar gesteld. De uitvoering van het programma verloopt volgens de beoogde koers, maar de planning is op onderdelen bijgesteld. Hierdoor wordt € 1,2 mln. via de reserve budgetoverheveling doorgeschoven naar 2027.De bijstelling is het gevolg van langere aanbestedings- en voorbereidingstrajecten en het feit dat voor enkele applicaties eerst de organisatorische en procesmatige randvoorwaarden verder moeten worden versterkt. Ook is voor het uitkeringssysteem gekozen voor een tijdelijke verlenging van de huidige voorziening, omdat de organisatie en markt nog niet klaar zijn voor een zorgvuldige overgang naar een SaaS-oplossing.De verschuiving betreft daarmee vooral het moment waarop de uitgaven plaatsvinden en niet het vervallen van de vervangingsopgave. De aangepaste planning zorgt voor een zorgvuldige en realistische uitvoering en beperkt risico’s voor de continuïteit van de dienstverlening. Het financiële systeem is inmiddels aanbesteed en geïmplementeerd en ook de overige trajecten worden actief voortgezet

Project Inverdan Dam betreft het uitvoeren van een verhoogd kwaliteitsniveau van de openbare ruimte van de Damkade, Damstraat, Wilhelminastraat en Wilhelminakade. De uitvoering van werkzaamheden bij Dam en omgeving is verschoven van 2026 naar 2027(€ 0,1 mln.).

De gemeente verkoopt erfpacht grond (€ -29,5 mln.). De gemeente heeft hetzelfde bedrag aan kosten (€ 29,5 mln.). Deze kosten zijn de openstaande kosten van de verwerving van destijds eventuele verkoop kosten en dotatie aan de voorziening voor actief grondbeleid te gaan voeren op de bedrijventerreinen langs het Noordzeekanaal gebied.Omdat de uitgaven niet allemaal in 2026 worden verwacht is in deze begrotingswijziging een toevoeging aan de nieuwe bestemmingsreserve "Actief grondbeleid NZKG" opgenomen. Wat in 2026 wel al als uitgave wordt gedaan zal dan niet in de reserve landen bij de jaarrekening maar als directe kostenpost.

In de septembercirculaire 2024 heeft het Rijk voor 2025 en 2026 besloten om door middel van een Decentralisatie Uitkering (DU) in het gemeentefonds de toegankelijkheid en kwaliteit van bibliotheekvoorzieningen verder te verbeteren. Binnen de DU 2026 voor de bibliotheek is een bedrag van € 0,16 mln. gereserveerd voor de inventaris van de bibliotheekfunctie in het toekomstige Huis van de Wijk in Zaandam-Oost. We stellen voor om dit bedrag aan een nieuwe bestemmingsreserve toe te voegen.